Համո Սահյան

Համո Սահյան «Կգամ»


Եթե մինչև անգամ
Լսած լինես, թե ես այս աշխարհում չկամ,
Միևնույն է, կգամ, ինչ էլ լինի, կգամ,
Ուր էլ լինեմ, կգամ:
Եթե մինչև անգամ ես կուրացած լինեմ,
Եթե մինչև անգամ լույսդ մարած լինի,
Վերջին հույսդ քամին առած-տարած լինի,
Առանց լույսի կգամ, ես այս անգամ կգամ
Մենության մեջ լացող երգիդ վրա:

Եթե մինչև անգամ
Քո հավատի հանդեպ դու մեղք արած լինես
Եվ համարած լինես, որ աշխարհում չկամ,
Եթե մինչև անգամ հողս մաղած լինես,
Եթե մինչև անգամ մտքով թաղած լինես,
Եթե մինչև անգամ ինձ վտարած լինես,
Վերհուշերիդ վերջին խոնավ քարանձավից,
Միևնույն է, կգամ, ինչ էլ լինի, կգամ,
Եվ կճչաս հանկարծ տարօրինակ ցավից…
Կգամ, գլուխ-գլխի ու ձեռք-ձեռքի կտանք,
Լաց կլինենք մեռած մեղքիդ վրա:

Եթե մինչև անգամ հազար սարի ետև
Հազար կապով կապված, խաչով խաչված լինեմ,
Տքնած-տանջված լինեմ, միևնույն է, կգամ,
Ինչ էլ լինի, կգամ, չկանչես էլ, կգամ,
Եվ կբերեմ ես քեզ ուրախություն մի մեծ
Անակնկալ դարձիս իրողությամբ—
Քո տան ու քո հոգու տարողությամբ,
Երազներիդ, կյանքիդ տևողությամբ:
Կգամ և կդառնամ գտած բախտի ժպիտ
Եվ հավատի ժպիտ` տառապանքից մաշված,
Արտասուքից խաշված դեմքիդ վրա:

Եթե մինչև անգամ մեջքս ծալված լինի,
Եթե մինչև անգամ ոտքս վառված լինի,
Եվ ճակատիս հազար հողմի հարված լինի,
Միևնույն է, կգամ, ուր էլ լինեմ, կգամ:
Գետնի տակից կգամ,
Մի հեռավոր, անհայտ մոլորակից կգամ,
Կգամ ու թափ կտամ
Հարդագողի փոշին շեմքիդ վրա:



Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ (ԱՄՆ): Աշխարհագրական դիրքը, բնական պայմանները և ռեսուրսները, բնակչությունը

Պատասխանել հարցերին

  1. Գնահատե’լ ԱՄՆ-ի տնտեսաաշխարհագրականն և քաղաքաաշխարհագրական դիրքը:
    ԱՄՆ-ի տնտեսաաշխարհագրական դիրքը բարենպաստ է։ Այն գտնվում է Ատլանտյան և Խաղաղ օվկիանոսների միջև, ինչը նպաստում է արտաքին տնտեսական կապերի զարգացմանը։
    ԱՄՆ-ի քաղաքաաշխարհագրական դիրքը անվտանգ է և նպաստավոր։ Օվկիանոսները երկիրը պաշտպանում են հակամարտություններից, իսկ միակ հարևանները՝ Կանադան և Մեքսիկան, գործընկերներ են։ Սա թույլ է տալիս երկրին լինել քաղաքականապես կայուն և պաշտպանված։
  2. Բնութագրե’լ ԱՄՆ-ի գետերի ու լճերի տնտեսական նշանակությունը:
    ԱՄՆ-ն ջրագրական ցանցը բազմազան է։ Միսիսիպի գետն ու Մեծ լճերը ծառայում են որպես տրանսպորտային ուղիներ՝ բեռների փոխադրման համար։ Լեռնային գետերը (օրինակ՝ Կոլումբիան) ապահովում են երկիրը էլեկտրաէներգիայով, իսկ արևմտյան շրջաններում ջուրն օգտագործվում է հողերի ոռոգման համար։ Բացի այդ, Մեծ լճերը քաղցրահամ ջրի պաշար են արդյունաբերության և քաղաքների համար։
  3. Ինչպե՞ս է ձևավորվել ամերիկյան ազգը:
    Ամերիկյան ազգը ձևավորվել է բազմազգ ժողովուրդների խառնումից, որոնք ներգաղթել են Եվրոպայից, Աֆրիկայից, Լատինական Ամերիկայից։
  4. Ինչպիսի՞ն է ԱՄՆ_ի բնական պայմանների և գյուղատնտեսության մասնագիտացման միջև եղած կապը:
    Մերձարևադարձային կլիման թույլ է տվել աճեցնել տարբեր մշակաբույսեր, օրինակ ՝ ցորենը աճեցվում է կենտրոնի չոր տափաստաններում, եգիպտացորենը և սոյան՝ Միջին Արևմուտքի չափավոր գոտում, իսկ մրգերն ու բամբակը՝ հարավի և Կալիֆոռնիայի տաք մերձարևադարձային գոտիներում։
  5. Նշե’լ ԱՄՆ-ի տրանսպորտի տարբեր ճյուղերի համեմատական բնութագիրը:
    ԱՄՆ-ի տրանսպորտը զարգացած է և բազմազան։ Ավտոմոբիլային տրանսպորտն առաջատարն է մարդկանց տեղաշարժի և ապրանքների առաքման համար։ Օդային տրանսպորտն ամենաարագն է ուղևորների հեռավոր փոխադրումների դեպքում, իսկ երկաթուղիներն օգտագործվում են ծանր բեռներ տեղափոխելու համար։ Ջրային և խողովակաշարային տեսակներն ամենաէժանն են վառելիքի ու արտաքին առևտրի համար։

Ապրիլի 27-ից մայիսի 1

Ի՞նչ է մոլը։

Մոլը նյութի քանակի չափման միավորն է։

Ի՞նչ է ցույց տալիս Ավոգադրոյի թիվը։ Ինչի՞ է հավասար Ավոգադրոյի թիվը։

Ավոգադրոյի թիվը ցույց է տալիս ածխածնի 12 գրամ նմուշում կառուցվածքային մասնիկների թիվը։
Այն հավասար է 6,02 x 10²³։

Ի՞նչ է նյութի քանակը և ի՞նչ միավորով է չափվում։

Նյութի քանակը քիմիական մեծություն է, որը ցույց է տալիս տվյալ նյութում կառուցվածքային մասնիկների թիվը։ Չափվում է մոլերով

Ի՞նչ է մոլային զանգվածը։ Ի՞նչ միավորով է արտահայտվում։

Մոլային զանգվածը նյութի մեկ մոլ քանակի զանգվածն է, չափման միավորը` գ/մոլ։

Ինչպե՞ս է կապվում մոլային զանգվածը հարաբերական մոլեկուլային զանգվածի հետ։

Մոլային զանգվածը թվային արժեքով հավասար է հարաբերական մոլեկուլային զանգվածին։

Ի՞նչ է մոլային ծավալը։

Մոլային ծավալը յուրաքանչյուր մեկ մոլ գազի զբաղեցրած ծավալն է։ 22,4լ/մոլ

Ինչպե՞ս է որոշվում մասնիկների (ատոմ, մոլեկուլ) թիվը նյութում։

N = n x N A

Ասա մոլի որոշման 3 հիմնական բանաձևերը:

n = N/N A
n = m/M
n = V/Vm

Սննդանյութեր և վիտամիններ

Սննդանյութեր և վիտամիններ, առողջ սննդակարգ,էջ ՝ 87-93

  • Ի՞նչ հիմնական սննդանյութեր են անհրաժեշտ մարդու օրգանիզմին և ինչ դեր են կատարում։Մարդու օրգանիզմին անհրաժեշտ են 6 հիմնական սննդանյութեր․
    • Սպիտակուցներ – կառուցում են մկանները, հյուսվածքները, մասնակցում են աճին ու վերականգնմանը
    • Ածխաջրեր – օրգանիզմի հիմնական էներգիայի աղբյուրն են
    • Ճարպեր – ապահովում են էներգիա, պաշտպանում են օրգանները, օգնում են վիտամինների ներծծմանը
    • Վիտամիններ – կարգավորում են օրգանիզմի տարբեր գործընթացներ
    • Հանքանյութեր – անհրաժեշտ են ոսկորների, արյան, նյարդերի ճիշտ աշխատանքի համար
    • Ջուր – մասնակցում է բոլոր կենսական գործընթացներին, պահպանում է ջերմաստիճանը
  • Ի՞նչ տարբերություն կա վիտամինների և հանքանյութերի միջև։
  • Վիտամիններ – օրգանական նյութեր են (ստացվում են բույսերից կամ կենդանիներից) և օգնում են օրգանիզմի գործընթացներին
  • Հանքանյութեր – անօրգանական նյութեր են (օրինակ՝ կալցիում, երկաթ), որոնք ստացվում են հողից և ջրից
  • Ո՞ր վիտամիններն են ջրում լուծվող և ինչու է կարևոր դրանց ամենօրյա ընդունումը։
    • Վիտամին C
    • Վիտամին B խմբի վիտամիններ
     Կարևոր է ամեն օր ընդունել, որովհետև՝
    դրանք չեն կուտակվում օրգանիզմում

Ո՞ր մթերքներն են հարուստ վիտամին C-ով և ինչ ազդեցություն ունի այն իմունային համակարգի վրա։

Վիտամին C-ով հարուստ մթերքներ՝

նարինջ

կիտրոն

մանդարին

կիվի

պղպեղ

կաղամբ

ելակ

Ազդեցությունը՝

ուժեղացնում է իմունային համակարգը

օգնում է պայքարել հիվանդությունների դեմ

արագացնում է վերքերի ապաքինումը

Ի՞նչ է նշանակում «հավասարակշռված սննդակարգ» և ինչ բաղադրիչներ պետք է այն ներառի

Հավասարակշռված սննդակարգ նշանակում է, որ մարդը ստանում է բոլոր անհրաժեշտ սննդանյութերը ճիշտ քանակով։

Այն պետք է ներառի՝

սպիտակուցներ (միս, ձու, կաթնամթերք)

ածխաջրեր (հաց, բրինձ, մակարոն)

ճարպեր (յուղ, ընկույզ)

վիտամիններ և հանքանյութեր (մրգեր, բանջարեղեն)

բավարար ջուր

Դերբայական դարձված

Առաջադրանք

Գտնել դերբայական դարձվածները և կետադրել։

Փորձելով պայքարել նրա դեմ` ես հասկացա որ պարտված եմ:

Ես, փորձելով պայքարել նրա դեմ ,հասկացա, որ պարտված եմ:

Ես պատահաբար ընկա` ուժեղ ցավեցնելով ու վնասելով ոտքս:

Շուտով տուն վերադարձավ Կարինեն` կրծքին մի գեղեցիկ ծաղկեփունջ սեղմած:

Սուրենը, հասկանալով իր սխալը, ներողություն խնդրեց բոլորից:

Փոքրիկն արթնացավ ՝ վախեցած անսպասելի ու հանկարծակի աղմուկից:

Գուրգեն պապիկը, գլուխը դժգոհությամբ օրորելով , խոսում էր մեր կառավարության վարած քաղաքականությունից:

Արմինեն ասմունքի դասերի էր հաճախում ՝ ցանկանալով լավ ու ճանաչված դերասանուհի դառնալ:

Հրճվանքից ասես ոտքերը գետնից կտրված՝ փոքրիկ Հրաչիկն անհամբեր սպասում էր իր նվերին:

Հնագետները պատմում էին, որ գտել են մի արհեստական սիրտ ՝ շատ հմտորեն պատրաստված:

Հիացած ու զարմացած մեր գեղատեսիլ ու զարմանահրաշ բնությամբ ու պատմամշակութային կոթողներով ՝ զբոսաշրջիկներն ամեն տարի գալիս են Հայաստան:

Վիրավոր գայլը,աստիճանաբար խեղճանալով , պատրաստ էր անձնատուր լինել:

Տղան մտածում էր իր անելիքների մասին ՝ հայացքը հառած պատից կախված նկարին:

Փորձելով լավ ներկայացնել տնային աշխատանքը՝ աղջիկն աշխատում էր չշտապել ու առոգանությամբ կարդալ:

Նկարիչը ,նայելով բնորդուհու գեղեցիկ մարմնին, փորձում էր ընդգծել ամեն մի մանրուք: 

Տիկին Աիդան գնաց մոտակա գեղեցկության սրահ ՝ մազերը հարդարելու։

Թրաֆիքինգ

Թրաֆիքինգ՝ մարդկանց ապօրինի շահագործումն է։ Դա այն դեպքն է, երբ մարդկանց խաբելով, ստիպելով կամ ճնշում գործադրելով տեղափոխում կամ պահում են՝ նրանց շահագործելու նպատակով։ Այն համարվում է ծանր հանցագործություն և մարդու իրավունքների խախտում։

Թրաֆիքինգի իրականացման եղանակները

  • Խաբեությամբ (կեղծ աշխատանքի, ուսման կամ մոդելային առաջարկներով)
  • Սպառնալիքներով և բռնությամբ
  • Շանտաժով
  • Փաստաթղթերը վերցնելով կամ թաքցնելով
  • Ֆինանսական կախվածություն ստեղծելով
  • Համացանցի և սոցիալական ցանցերի միջոցով մարդկանց ներգրավելով

Թրաֆիքինգի իրականացման նպատակները

  • Աշխատանքային շահագործում (ստիպել աշխատել առանց արդար վարձատրության)
  • Սեռական շահագործում
  • Մուրացկանության ստիպում
  • Օրգանների ապօրինի վաճառք
  • Հանցավոր գործունեության մեջ ներգրավում
  • Ստրկության կամ հարկադիր աշխատանքի ենթարկում

Ճապոնիա

  1. Որո՞նք են Ճապոնիայի աշխարհագրական դիրքի առանձնահատուկ գծերը:
    Ճապոնիան կղզի-պետություն է Արևելյան Ասիայում, գտնվում է Խաղաղ օվկիանոսում: Ճապոնիան ողողվում է Արևելաչինական, Ճապոնական և Օխոտի ծովերով։ Ճապոնիայի տարածքի 3/4-ը կազմում են լեռները, իսկ 2/3-ն ՝ անտառները:
  2. Բնական ո՞ր ռեսուրսներով է հարուստ Ճապոնիան:
    Չնայած նրան, որ Ճապոնիան չունի շատ բնական ռեսուրսներ, այն ունի փոքր հանքային պաշարներ, մասնավորապես ՝ ծծումբ, ինչպես նաև քարածուխ և որոշ մետաղական հանքաքարեր։
  3. Ինչպիսի՞ն է Ճապոնիայի կլիման:
    Ճապոնիայի կլիման գերազանցապես մուսսոնային է։
  4. Ինչպիսի՞ պետական կարգ և կառուցվածք ունի Ճապոնիան:
    Ճապոնիան սահմանադրական միապետություն է։
  5. Ինչպիսի՞ նշանավոր վայրեր կան Ճապոնիայի այցելելու համար։
    Տոկիո մեգապոլիս, Կիոտո, Շիրակավա-գո և Գոկայամա, Ֆուձիյամա լեռ։
  6. Նկարագրել Ճապոնիայի բնակչությունը։
    Ճապոնիայի բնակչության մոտ 99%-ը կազմում են ճապոնացիները, իսկ մնացածը կազմում են այնիները, չինացիները, կորեացիները։
  7. Գրի՛ր մի քանի հետաքրքիր փաստ Ճապոնիայի մասին:
    Ճապոնիայում կա Աոշիմա անունով «կատուների կղզի», որտեղ կատուները մի քանի անգամ ավելի շատ են, քան մարդիկ։
    Ճապոնացիները քառակուսի ձմերուկներ են աճեցնում՝ ոչ թե ուտելու հեշտության համար, այլ դրանք ավելի հեշտ պահելու և տեղափոխելու համար։
    Գրեթե ոչ ոք մետրոյում հեռախոսով չի խոսում, քանի որ դա համարվում է անքաղաքավարի։
    Ճապոնիայի Նարա քաղաքում եղնիկները ազատ թափառում են քաղաքում և համարվում են սրբազան։

Մեկ անհայտով գծային անհավասարումների համակարգ

Թեմա՝ Մեկ անհայտով գծային անհավասարումների համակարգ
Գծային անհավասարումների համակարգը լուծելու համար պետք է լուծել այդ համակարգի յուրաքանչյուր անհավասարումը,  այնուհետև գտնել ստացված լուծումների բազմությունների ընդհանուր մասը (հատումը), որն էլ հենց կլինի համակարգի լուծումների բազմությունը:

432.  
Ա  =  x > 3 
Բ = x > 1 
Գ =  x > 4 
Դ = x > 5 
433.  
Ա  =  x < 2 
բ =  x <  -1 

Գ  =  x <  -5 

Դ  =  x < -16 

434.  
ա  =  լուծում չկա  

Բ  = (-7,-5) 

Գ  =  լուծում չկա 

Դ  =  (-5,0) 

ա – այո 

Բ –  ոչ

ա  =  x < 3 

Բ  =  -12 < x < 15/4 

Գ  = -2 >  -2x  =  x > 1 

Դ  = x < 1/2 

Ե  = x > 4 

Զ = x < 1 

Է = դատարկ 

Ը  = x < -1 
 


Դասարանական

Դասարանական 

Խնդիրներ

1.

10–ական գ զանգվածով հետևյալ նյութերից՝ H2O, H2, CH4, O2, NH3, որի նյութաքանակը կլինի առավել՝ ա) մեծ, բ) փոքր:
H2O = n = 10/18 = 0.56
H2 = n = 10/2 = 5 – մեծ
CH4 = 10/16 = 0.625
O2 = 10/32 = 0.3125 – փոքր
NH13 = 10/17 = 0.59

2 Ո՞ր բանաձևի միջոցով կհաշվես կառուցվածքային մասնիկների թիվը, եթե հայտնի է այդ նույն կառուցվածքային մասնիկներիների նակը:
N = n * NA

Ո՞ր համակցված բանաձևով կհաշվես նյութի զանգվածը, եթե հայտնի է նյութի մոլեկուլների թիվը:
n = N/NA
m = n * m