Քննարկվող հարցեր

1. Ո՞ր մեծությունն է կոչվում էներգիա։Էներգիա են կոչում մարմնի կամ համակարգի աշխատանք կատարելու կարողությունը։

2. Օրինակներով ցույց տալ էներգիայի և աշխատանքի կապը։Եթե մարմինը ունի էներգիա, ապա կարող է աշխատանք կատարել։ Օրինակ՝ շարժվող գնդակը հարվածում է մեկ այլ մարմնի և կատարում աշխատանք։

3. Ի՞նչ միավորներով է չափվում էներգիան միավորների ՄՀ-ում։Էներգիան ՄՀ-ում չափվում է ջոուլով (Ջ)։

4. Մեխանիկական էներգիայի տեսակները։Մեխանիկական էներգիայի տեսակներն են՝ կինետիկ և պոտենցիալ։

5. Ո՞ր էներգիան են անվանում կինետիկ։Կինետիկ են անվանում այն էներգիան, որը մարմինը ունի իր շարժման պատճառով։

6. Ի՞նչ մեծություններից է կախված մարմնի կինետիկ էներգիան, որ բանաձևով է որոշվում այն։Կինետիկ էներգիան կախված է մարմնի զանգվածից և արագությունից և որոշվում է բանաձևովEk = mv² / 2։

7. Երբ է մարմնի կինետիկ էներգիան զրո։Մարմնի կինետիկ էներգիան զրո է, երբ մարմինը չի շարժվում։

8. Ո՞ր էներգիան են անվանում պոտենցիալ։Պոտենցիալ են անվանում այն էներգիան, որը մարմինը ունի իր դիրքի կամ վիճակի պատճառով։

9. Բերել պոտենցիալ էներգիայով օժտված մարմինների օրինակներ։Բարձր տեղում գտնվող քար, կախված գնդակ, սեղմված զսպանակ։

10. Ինչ բանաձևով է որոշվում Երկրի մակերևույթից որոշակի բարձրությամբ մարմնի պոտենցիալ էներգիան։Ep = mgh։

11. Ո՞ր մեծություն է կոչվում մարմնի լրիվ մեխանիկական էներգիա։Մարմնի լրիվ մեխանիկական էներգիան նրա կինետիկ և պոտենցիալ էներգիաների գումարն է։

12. Ձևակերպիր լրիվ մեխանիկական էներգիայի պահպանման օրենքը։Եթե մարմինների վրա չեն ազդում արտաքին ուժեր, ապա նրանց լրիվ մեխանիկական էներգիան մնում է հաստատուն։

Աշխատանք և էներգիա

Տարբերակ 1

I – կինետիկ
II – պոտենցիալ
III – կինետիկ
IV – պոտենցիալ
V – 37 500 ջոուլ
VI – պոտենցիալ և կինետիկ
VII – մարմնի շարժման արագությունից
VIII – ճիշտ է
IX – հավասար են
X – կինետիկ – պոտենցիալ

Տարբերակ 2

I – պոտենցիալ
II – կինետիկ
III – կինետիկ
IV – նյուտոն, կիլոմետր
V – կինետիկ
VI – 37 500 ջոուլ
VII – պոտենցիալ և կինետիկ
VIII – ճիշտ է
IX – ճիշտ է

Տարբերակ 3

I – պոտենցիալ
II – կինետիկ
III – պոտենցիալ
IV – կինետիկ
V – 37 500 ջոուլ
VI – պոտենցիալ և կինետիկ
VII – ոչ պոտենցիալ, ոչ կինետիկ
VIII – ճիշտ է
IX – հավասար են
X – կինետիկ – պոտենցիալ

Տարբերակ 4

I – կինետիկ
II – պոտենցիալ
III – պոտենցիալ
IV – պոտենցիալ
V – 1 250 ջոուլ
VI – կինետիկ և պոտենցիալ
VII – չի փոխվում
VIII – սխալ է
IX – Ա-ն ունի ավելի մեծ էներգիա
X – պոտենցիալ → կինետիկ

Պարապմունք 2.

1.Շեղանկյան անկյուններից մեկը 2 անգամ մեծ է մյուսից: Գտեք շեղանկյան բոլոր անկյունների աստիճանային չափը:
60,60,120,120
2.Գտեք շեղանկյան սուր անկյունը, եթե նրա երկու անկյունների տարբերությունը 18° է:
360-(18×2)=324
324:4=81
81+18=99
3.ABCD շեղանկյան մեջ ∠B = 120 աստիճան է: Անկյունագծերը հատվում են O կետում: BC կողմը 10 սմ է: Գտեք BD անկյունագիծը:
10:2=5
5+5=10
4.Ուղղանկյան կողմերից մեկը 10 սմ է, իսկ մակերեսը՝ 90 սմ^2։ Գտեք այդ ուղղանկյան մյուս կողմը։
90:10=90

5.Ուղղանկյան երկարությունը 26 սմ է, որը 6սմ -ով մեծ է լայնությունից։ Գտեք ուղղանկյան պարագիծը։
26-6=20
P=26+26+20+20=92
7.Զուգահեռագծի կից կողմերը 6 սմ և 10 սմ են: Փոքր կողմին տարված բարձրությունը 9 սմ է: Գտե՛ք մեծ կողմին տարված բարձրությունը:
S=9×6=54
54:10=5,4
8.Եռանկյան կողմերից մեկը 12սմ է, դրան տարված բարձրությունը՝ 7սմ: Գտեք եռանկյան մակերեսը:
S=(12×7):2=42
9..Եռանկյան մակերեսը 108 մմ^2 է, կողմերից մեկը՝ 27 մմ: Գտեք այդ կողմին տարված բարձրությունը:
h=(108×2):27=8
10.Սեղանի հիմքերի հարաբերությունը հավասար է 2:7: Հաշվիր սեղանի մեծ հիմքը, եթե նրա փոքր հիմքը հավասար է 12 սմ:
42,6

11. Եռանկյան կողմերը հավասար են՝  6սմ, 7սմ, 9սմ։ Գտեք այն եռանկյան կողմերը, որոնք հանդիսանում են միջին գծեր տրված եռանկյանը։ (Հուշում։ Եռանկյան միջին գիծ նշանակում է եռանկյան  երկու կողմերի միջնակետերը միացնող հատված։ Այն զուգահեռ է եռանկյան երրորդ կողմին և հավասար է նրա կեսին):
6:2=3
7:2=3.5
9:2=4.5

12. Եռանկյան կողմերից մեկը 9 մ է, մյուսը՝ 6 մ: Առաջին կողմին տարված բարձրությունը 4մ է: Գտե՛ք երկրորդ կողմին տարված բարձրությունը:
(9:4):6=6

Պարապմունք 1.

Խառը խնդիրներ կրկնողության համար

1. GEOGEBRA ծրագրով գծիր կանոնավոր վեցանկյուն,  գտիր յուրաքանչյուր անկյան աստիճանային չափը։

2. Ի՞նչ բանաձևով կհաշվես կանոնավոր տասնանկյան բոլոր անկյունների գումարը։ Գտիր յուրաքանչյուր անկյան աստիճանային չափը։
(10-2)x180=1440

3. GEOGEBRA ծրագրով գծիր ուռուցիկ քառանկյուն, գծիր բոլոր անկյունագծերը, քանի՞ անկյունագիծ ստացար։

4.Զուգահեռագծի կողմերից մեկը 12 սմ է, իսկ մյուս կողմը 5 սմ-ով կարճ է դրանից։ Գտնել զուգահեռագծի պարագիծը։
12+12+7+7=38
4.Ինչի՞ է հավասար զուգահեռագծի կից անկյունների գումարը։
180

5.Զուգահեռագծի պարագիծը 54սմ է: Գտեք զուգահեռագծի կողմերը, եթե  երկու կողմերի տարբերությունը 7սմ է:
10,10,17,17
6.ABCD զուգահեռագծի մեջ Օ-ն զուգահեռագծի անկյունագծերի հատման կետն է։  Գտեք BO և ОC-ն, եթե BD=12, AC=17:

(54 – 14) : 4 = 10սմ
10 + 7 = 17սմ

7. ABCD զուգահեռագծի  A անկյան  կիսորդը  BC հատվածում հատում է k կետում  և տրոհում է  15 սմ  և 9սմ  հատվածների։ Գտի՛ր զուգահեռագծի պարագիծը ։
BO = OD = 12 : 2 = 6սմ
AO = OC = 17 : 2 = 8,5սմ

ABCD զուգահեռագծի A անկյան  կիսորդը  BC հատվածում հատում է k կետում  և տրոհում է 15 սմ և 9սմ հատվածների։ Գտի՛ր զուգահեռագծի պարագիծը։
15 + 9 = 24սմ

∠kAD = ∠BkA որպես խաչադիր անկյուններ։
Եռ․ ABk-ն հավասարասրուն է, ապա ՝
Bk = AB = 15սմ
P = 15 + 15 + 24 + 24 = 78սմ

Ուղղանկյան անկյունագծերի հատման կետի հեռավորությունը մեծ կողմից 4սմ է, իսկ փոքր կողմից՝ 6սմ։ Գտեք ուղղանկյան պարագիծը։

AB = 2EG = 4 + 4 = 8սմ
BC =  2EF = 6 + 6 = 12սմ
AB = 8սմ
BC = 12սմ
P = 12 + 12 + 8 + 8 = 40սմ

10. Տրված է ABCD սեղան, որտեղ  <A=37°, <C=121°: Գտիր՝ <B և <D-ն։
∠B = 180° – 37° = 143°
∠D = 180° – 121° = 59°
11. Գտեք AD և BC հիմքերով սեղանի B և D անկյունները, եթե ∠A = 29°, ∠C = 117° է :
∠B = 180° – 29° = 151°
∠D = 180° – 117° = 63°
12. Սեղանի հիմքերի հարաբերությունը հավասար է 2:7: Հաշվիր սեղանի մեծ հիմքը, եթե նրա փոքր հիմքը հավասար է 12 սմ:
2x = 12
x = 12 : 2
x = 6
6 x 7 = 42սմ
13. Սեղանի հիմքերն  են 30սմ և 20սմ։ Գտեք սեղանի միջին գծի երկարությունը։
(30 + 20) : 2 = 25սմ

Lesson 1

Check your progress/page 53
1 Grammar
a. Complete the sentences. Use the present simple passive form of the verbs.

1. This book __________ (not write) in English.
   This book isn’t written in English.
2. Many films __________ (produce) in Hollywood.
   Many films are produced in Hollywood.
3. The Olympic Games __________ (not hold) every year.
   The Olympic Games aren’t held every year.
4. Chocolate __________ (make) from cocoa beans.
   Chocolate is made from cocoa beans.
5. Thousands of Beatles CDs __________ (sell) every year.
   Thousands of Beatles CDs are sold every year.
6. How many cans of coke __________ (buy) every day?
   How many cans of coke are bought every day?
7. How often __________ the World Cup __________ (hold)?
   How often is the World Cup held?
   
   b. Complete the sentences. Use the correct form of let or be allowed to.

1. We let(+) our dog go into the living room, but she isn’t allowed to (–) go into the bedrooms.
2. We __________ (–) eat in class.
   We’re not allowed to (–) eat in class.
3. My parents __________ (–) me play football in the garden.
   My parents don’t let (–) me play football in the garden.
4. You __________ (+) take photographs here.
   You’re allowed to (+) take photographs here.
5. My brother __________ (+) me use his camera.
   My brother lets (+) me use his camera.
6. In Britain, when you’re 17 you __________ (+) drive a car.
   In Britain, when you’re 17 you’re allowed to (+) drive a car.c. Complete the sentences. Use the correct form of the present perfect simple and for or since.

1. I haven’t eaten (not eat) any fast food since last month.
2. My dad __________ (be) ill in bed __________ four days.
   My dad has been ill in bed for four days.
3. My cousins __________ (live) in their house __________ 20 years.
   My cousins have lived in their house for 20 years.
4. I __________ (not see) Jane __________ 10 o’clock.
   I haven’t seen Jane since 10 o’clock.
5. I really like this CD, but I __________ (not listen) to it __________ a long time.
   I really like this CD, but I haven’t listened to it for a long time.
6. My sister’s boyfriend __________ (phone) her eight times __________ Friday!
   My sister’s boyfriend has phoned her eight times since Friday!
7. We __________ (not eat) anything __________ breakfast.
   We haven’t eaten anything since breakfast.

2 Vocabulary

a. Read clues 1–7 and fill in the puzzle. What’s the mystery word?

1. In Britain, if you’re over 18, you’re an __________.
   Adult
2. The opposite of old.
   Young
3. A six or seven year old.
   Child
4. Someone who is about 50 is __________-aged.
   Middle
5. A more polite word for old.
   Elderly
6. This person is over 65 years old and doesn’t work any more.
   Pensioner
7. If you’re 14, you’re a __________.
   Teenager
   
   The mystery word is toddler.b Complete the sentences with make or have. Use the correct forms.

1. Come on, Ken. These jeans look awful. Don’t make a fool of yourself.
2. She’s delightful. She always __________ me smile.
   She’s delightful. She always makes me smile.
3. I think it’s great to be with friends and __________ a good laugh!
   I think it’s great to be with friends and have a good laugh!
4. __________ you __________ any new plans since we last met?
   Have you made any new plans since we last met?
5. You cannot always __________ a good time. Life isn’t always easy!
   You cannot always have a good time. Life isn’t always easy!

Lesson 2

A flying disaster/page56/to read and translate

Hometask:ex.5/b,c,d,page 56

b. Match topics 1–5 with paragraphs A–E

1. Basic facts about locusts – B
2. Scary numbers – D
3. A disaster that we don’t always hear about – A
4. Desert locusts can destroy the food we need – C
5. The problem caused by a certain type of locust – Ec. Answer the questions

1. What do all the disasters mentioned in the text have in common?
   They all cause damage to people and plants.
2. Why is it surprising that locusts can cause such enormous damage?
   Because locusts are small insects, much smaller than an earthquake or a tsunami.
3. What proportion of the world’s population can be in danger because of locust swarms?
   One-tenth of all humans in the world.
4. What makes the desert locust so dangerous?
   They travel in huge swarms, eat a lot of plants every day, and can fly long distances.
5. Why can locusts bring death to lots of people?
   Because they destroy crops and food, leading to hunger.

d. Find words or phrases in the text which mean:

1. Harm or break something (paragraph A) – causes great damage
2. Alone (paragraph B) – on its own
3. When insects come together in a big group (paragraph C) – swarm
4. Very big (paragraph D) – huge
5. It’s not surprising (paragraph E) – It’s no wonder
6. Plants, fruit or vegetables that farmers collect from their fields or gardens (paragraph E) – harvest

1. Ի՞նչ է ասում զանգվածի պահպանման օրենքը։
   Ռեակցիայի մեջ մտնող նյութերի զանգվածը հավասար է ռեակցիայի հետևանքով առաջացած նյութերի ընդհանուր զանգվածին։ Զանգվածի պահպանման օրենքը ցույց է տալիս, որ սկզբնանյութերի և վերջանյութերի զանգվածները հավասար են։
2. Ի՞նչ է տեղի ունենում ատոմների հետ ռեակցիայի ընթացքում։
   Քիմիական ռեակցիայի ընթացքում ատոմները վերադասավորվում են։
3. Ինչ է թթվածինը, ո՞ր խմբում և պարբերությունում է գտնվում պարբերական համակարգում։
   Թթվածինը քիմիական տարր է,գտնվում է երկրորդ պարբերության VI խմբի գլխավոր ենթախմբում։
4. Որքա՞ն են թթվածնի հարաբերական ատոմային և մոլային զանգվածները,ո՞րն  տարրի կարգաթիվը, քանի՞ էլեկտրոն է առկա թթվածնի ատոմի արտաքին էներգիական մակարդակում,որքան է թթվածնի վալենտականությունն և օքսիդացման աստիճանը այլ տարրերի հետ առաջացրած միացություններում:
   Ar(O) = 16
   M(O₂) = 32գ/մոլ
   կարգաթիվը 8 է, 6 էլեկտրոն։
   Թթվածնի վալենտականությունը ՝ 2
   Օքսիդացման աստիճանը ՝ -2(հիմնականում), -1(պերօքսիդներում), +1 և +2 (ֆտորի հետ միացություններում)։
5. Ի՞նչ ֆիզիկական հատկություններ ունի թթվածինը :
   Թթվածինը անհոտ, անգույն և անհամ գազ է։

6. Ո՞ր երևույթն է կոչվում  քիմիական:
Այն երևույթը, որի ժամանակ նյութերը փոխարկվում են մեկը մյուսի, և առաջանում են նոր նյութեր։

7. Թվարկի՛ր քիմիական ռեակցիայի հատկանիշները:
Ջերմության և լույսի անջատում, գույնի փոփոխություն, հոտի առաջացում։

8. Թվարկի՛ր քիմիական ռեակցիայի  սկսվելու պայմանները:
Մանրացում, տաքացում, խառնում։

9. Նշիր քիմիական ռեակցիաների 4 հիմնական տեսակները:
Միացման, քայքայման, տեղակալման և փոխանակման

10. Ինչպե՞ս է կոչվում այն ռեակցիան, որի արդյունքում առաջանում է մեկ միացություն։
Միացման ռեակցիա

11. Որո՞նք են քայքայման ռեակցիաները։
Որոնց ժամանակ մեկ բարդ նյութից առաջանում են երկու կամ ավելի նյութեր։

12. Ի՞նչ է փոխանակման ռեակցիան։
Որի ընթացքում երկու բարդ նյութեր փոխանակվում են իրենց նյութերով։

13. Ի՞նչ է տեղակալման ռեակցիան։
Տեղակալման ռեակցիան այն ռեակցիան է, որը ընթանում է պարզ և բարդ նյութի միջև, և այդ ընթացքում պարզ նյութի ատոմները տեղակալում են բարդ նյութի բաղադրության մեջ գտնվող որևէ նյութի ատոմների հետ։

14. Ի՞նչ է օքսիդացման աստիճանը:
Տարրի օքսիդացման աստիճանը պայմանական այն լիցքն է, որը քիմիական միացության մոլեկուլում վերագրվում է ատոմին` ենթադրելով, թե միացությունը կազմված է միայն իոններից:

15.Ի՞նչ է վալենտականությունը:
Վալենտականությունը քիմիական տարրի ատոմի՝ մի այլ տարրի ատոմներ միացնելու հատկությունն է:

16. Ի՞նչ քիմիական կապեր գիտես:
Մետաղական, իոնային, կովալենտային

17. Որո՞նք  են  նյութերի  փոքրագույն  կառուցվածքային  մասնիկները, սահմանել: 
Նյութերի փոքրագույն կառուցվածքային մասնիկները ատոմներն են։Ատոմը քիմիապես անբաժանելի մասնիկն է։

18. Ո՞րն  է  կոչվում  պարզ  և նյութ,  սահմանել, դասակարգել,  գրել օրինակներ:
Պարզ նյութ է կոչվում այն նյութը, որը կազմված է միևնույն քիմիական տարրի ատոմից։H2

19. Ո՞րն  է  կոչվում  բարդ  նյութ,  սահմանել, դասակարգել,  գրել օրինակներ:
Բարդ նյութ է կոչվում այն նյութը, որը կազմված է տարբեր քիմիական տարրերի ատոմներից։ H2O

20.Ինչպիսի՞  հատկություններ  ունեն  նյութերը, սահմանել, գրել  օրինակներ:
Նյութերը ունեն ֆիզիկական և քիմիական հատկություններ։ Ֆիզիկական հատկություններն են գույնը, համը, հոտը, խտությունը, լուծելիությունը:Քիմիական հատկություններն են նյութի փոխարկումները այլ նյութերի հետ և արդյունքում առաջացող նոր նյութերը։