Category Archives: Իմ նյութերը

ճանապարհորդություն Աֆրիկայով

Վասկո դա Գամայի ղեկավարած նավատորմը դեպի Հնդկաստան տանող ծովային ճանապարհի հայտնագործման նպա­տակով, շրջանցեց Աֆրիկան հարավից, ապա  հասավ Հնդկաստան և միաժամա­նակ ապացուցեց, որ Աֆրիկան առան­ձին մայրցամաք է: Աֆրիկայի հյուսիսային և հյուսիս- արևելյան շրջանները մարդկության հնագույն բնօրրաններից են: Այստեղ՝ Նեղոս գետի ստորին հոսանքում էր գտնվում Հին Եգիպտոսը, որը հայտնի է իր բուրգերով: Հետաքրքիր է, որ այս շրջաններից հարավ ընկած է աշ­խարհի ամենամեծ անապատը՝ Սահարան՝ իր անծայրածիր և անան­ցանելի անապատային ավազաններով: Աֆրիկայի ներքին շրջանները հետազոտել են շատ ճանապարհորդներ, արշավախմբեր, որոնցից առանձնանում են անգլիացի հետազոտող Դավիթ Լիվինգստոնի գլխավորած արշավախմբի  30 տարի կատարած ուսումնասիրությունները:

Լիվինգստոնը հասարակածից հարավ ընկած առաջին ուսումնասիրողներից է:  Օգտվելով տեղաբնիկների բարյացակամ վերաբերմունքից՝ նա ճանապարհորդում է Հարավային Աֆրիկայով: Զամբեզի գետի գետաբերանից դեպի ակունք շարժվելով նա հայտնաբերում է աշխարհի գեղատեսիլ ջրվեժներից մեկը և այն կոչում է Անգլիայի թա­գուհի Վիկտորիայի անունով: Տանգանիկա և Նյասա լճերի հայտնագործումը և Վիկտորիա լճի ուսումնա­սիրությունը Լիվինգստոնին մղում են նոր ճանապարհորդություն­ների, որոնց նպատակը Աֆրիկայի ամենաերկար գետի՝ Նեղոսի ակունքների հայտնագործումն էր: Վիկտորիա լիճ թափվող գետերի ուսումնասիրության արդյունքում Լիվինգստոնը հայտնագործեց Նեղոսին ծնունդ տվող վտակներից Սպիտակ Նեղոսը:
Պարզվում է, որ դեռևս Հին Եգիպտոսում դարեր շարունակ Նեղոսը առեղծվածային է համարվել: Եվ դա պատահական չէ:
Նայիր Աֆրիկայի քարտեզին և կտեսնես, որ Նեղոսը, կտրելով տոթակեզ հսկա անապատները, չի ցամաքում և հոսելով Եգիպտոսով՝ թափվում է Միջերկրական ծով: Նեղոսի առեղծվածի լուծումը նրա ակունքների հայտնաբերումն էր, որը վերագրվում է Լիվինգստոնին:
Հարկ է նշել, որ ինչպես մյուս ճանապարհորդությունները, այնպես էլ Աֆրիկայի հետազոտումը, իր դրական կողմերով հանդերձ հանգեցրեց նաև բացասական հետևանքների: Եվրոպացիները սկսեցին Աֆրիկայի տեղաբնիկներին՝ նեգրերին, որպես ստրուկներ վաճառել նոր հայտ­նագործված Ամերիկայում

Հարցեր և առաջադրանքներ:

1.Ի՞նչ իրադարձություններ և պայմաններ խթանեցին Աֆրիկայի ներքին շրջանների ուսումնասիրություննե­րին:

Վասկո դա Գամայի ղեկավարած նավատորմը Հնդկաստան տանող ծովային  ճանապարհի հայտնագործման նպատակով շրջանցեց Աֆրիկան հարավից և ապացուցեց, որ Աֆրիկան առանձին մայրցամաք է։

2.Դասընկերոջդ հետ քննարկի՜ր, թե ինչ դրական և բացասական հետևանքներ ունեցան Աֆրիկայի ներքին շրջանների ուսումնասիրությունները:

Սահարա անապատը. Աֆրիկայի բարձրադիր ափերը, կենտրոնական շրջանների խոնավ ու տոթ օդը, դժվարան­ցանելի անտառները բնական անմատչելի արգելքի դեր են կատարել մայրցամաքի ներքին շրջանների հետազոտման գործում: Դավիթ Լիվիգստոնը հայտնագործեց Զամբեզի և Կոնգո գետերի վրա գտնվող Վիկտորիայի և իր անունով կոչվող՝ Լիվինգստոնի ջրվեժները և այլն:

Դրական կողմն այն էր, որ շատ ճանապարհորդներ գնացին Աֆրիկա և հայտնագործեցին շատ գետեր, լճեր և այլն, իսկ բացասական կողմն այն էր, որ Եվրոպացիները սկսեցին Աֆրիկայի տեղաբնիկներին ՝ նեգրերին, որպես ստրուկներ վաճառել Ամերիկայում։

Մայրենի

  • Նորից կարդա՛ Ավ. Իսահակյանի «Երջանիկ խրճիթը» պատմվածքը, սովորի՛ր կապույտով և կանաչով նշված բառերի բացատրությունները, հոմանիշները:
  • Գրի՛ր խրճիթ, մանուկ, շքեղ, նազելի, շնորհալի, լուսավոր  բառերի հականիշները:
    խրճիթ -պալատ
    մանուկ-ավագ, ծեր, մ եծ
    շքեղ- անշուք, պարզ, հասարակ, խղճուկ, աղքատ, չնչին
    նազելի-
    շնորհալի- անշնորք
    լուսավոր-անլույս, մութ, խավար
  • Աշխատանք գիրք-տետրով. կատարի՛ր 17-րդ էջի առաջադրանքները:
  • 1.


2.

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԼՃԵՐԸ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԼՃԵՐԸ

Նազելի լիճ / Գեղամա լեռներ / Լուսանկարը՝ Շուշան Ռուբենյանի

Հայաստանի լճերն աչքի են ընկնում գենետիկական բազմազանությամբ, ինչը պայմանավորված է տարածքի երկրաբանական զարգացմամբ: Հայաստանի տարածքում կա մոտ 100 լիճ ու լճակ՝ բոլորը քաղցրահամ: Հայաստանի լճերը ունեն հրաբխային (Ակնա լիճ), սառցադաշտային (Քարի, Լեսինգի), սողանքափլվածքային (Պարզ լիճ), հնահունային (Մեծամոր) ծագում։ Հայկական լեռնաշխարհում կա լճերի մի տեսակ, որ Մերձավոր արևելքում ոչ մի տեղ այլևս չկա՝ խառնարանային տիպը։ Մեր լեռնաշխարհում կան հրաբխային գագաթներ, որոնց խառնարանը լցված է ջրով և շուրջ տարի այդ լճերը պահպանվում են։ 

Հայաստանի լճերը գերում են իրենց գեղեցկությամբ ու ջրի պարզությամբ, սակայն որոշ լճերի հատակը պատված է տիղմով և անվտանգ չէ լողալու համար։ Օրինակ Գոշի լճում կամ Արմաղանի խառնարանային լճում լողալ խորհուրդ չենք տալիս։ Նրանց հատակը պատված է տիղմի հաստ շերտով, որն առաջին հայացքից չի երևում։

Հիշեք, որ լողալ կարելի է միայն բնական լճերում, ջրամբարի վերածված լճերում լողալն արգելված է։

Լիճը Մարզը

Ծովեր լիճ Լոռի

Պարզ լիճ Տավուշ

Քարի լիճ Արագածոտն

Ակնա լիճ Կոտայք

Սևանա լիճ Գեղարքունիք

Սև լիճ Սյունիք

Արտավանի լիճ Վայոց ձոր

Արփի լիճ Շիրակ

Վիշապալիճ Արարատ

Աղբյուր՝ armgeo.am

Առաջադրանք

ՀՀ ուրվագծային քարտեզի վրա տեղադրում ենք վերոհիշյալ լճերը։

Русский язык

ЗАПОМНИТЕ

Есть (кто? что?) брат, сестра, окно, станция, время.

Вижу (кого? что?) брата, сестру, окно, станцию, время.

Обычно употребляются со словами ждать, знать, любить, рисовать, видеть и т.д.

Задание 1. Закончите предложения, используя слова в скобках.

  1. Я знаю этот (город, журнал, театр).
  2. Я знаю этого (ученика, писателя, журналиста).
  3. Как зовут (брата, подругу, сестру)?
  4. Я знаю его (соседа, друга, директора).

Задание 2. Раскройте скобки.

  1. Наташа купила кресло в кабинет.
  2. Мальчик решает задачу.
  3. Анна купила молоко, соль и сахар.
  4. Девушка слушает музыку.
  5. Борис смотрит телевизор.
  6. Жанна готовит обед.
  7. Я пишу письмо.
  8. Ребенок не любит кашу.
  9. Дети прочитали сказку Туманяна.
  10. Ученик принёс тетрадь.
  11. Дети нашли мяч.
  12. Мы видели машину друзей.
  13. Я жду подругу.
  14. Андрей провожает сестру.
  15. Лена любит оперу .
  16. Вчера в театре мы встретили учителя.
  17. На вечере мы увидим Виктора.
  18. Ты знаешь Анну?
  19. Ты пригласила Риту на праздник?
  20. Алексей проводи Наташу домой?
  21. Я ходила в библиотеку.
  22. Анна ходила в магазин.
  23. Мы ездили на экскурсию.
  24. Каждый четверг я хожу на рынок.
  25. Вечером дети идут в цирк.
  26. Девочки идут в бассейн.

Задание 3. Ответьте на вопросы, используя слова в скобках.

  1. Что Вера слушает? оперу
  2. Что Борис забыл? (тетрадь
  3. Что они читают? (газету
  4. Что ты учишь? (математику
  5. Что Анна потеряла? (сумку
  6. Куда поедет сестра? ( на дачу
  7. Куда ты хочешь пойти? (в парк
  8. Куда он пойдет на концерт? (в оперу
  9. Куда ты повесил костюм? (в шкаф
  10. Куда Анна поставила вазу? (на окно
  11. Куда Борис положил книгу? (на стол
  12. Куда мама положила кошелёк? (в сумку
  13. Куда поставили книги? (в шкаф
  14. Куда положили пальто? (на стул

Задание 4. Раскройте скобки.

  1. Лена ждёт подруг около машины.
  2. Я знаю его братьев.
  3. Мы ждём друзей .
  4. Я хорошо знаю архитекторов, которые построили эти дома.
  5. Учитель спрашивает (учеников.
  6. Борис хорошо изучил все (памятники Москвы.
  7. Мама ведёт (детей в парк.
  8. Анна любит (комедии.
  9. На вечер пригласили (спортсменов.
  10. Он прочитал все (рассказы Туманяна.
  11. Я куплю (часы.
  12. Из своей комнаты я вижу (окна здания напротив.

Մայրենի

Զմրուխտյա գետակի վրա մի խեղճ ջրաղաց կար:

Ջրաղացի դռան առջև, կանաչ ուռենու տակ, թիկն էր տվել ջրաղացպանը և չիբուխը գոհ ծխում. կողքին նստել էր կինը, իսկ նրանց աչքերի առջև մի սիրուն մանուկ՝ նրանց երեխան, խաղ էր անում:

Մեղմիկ սոսափում էր ուռենին, և ջրաղացն անուշ մտմտալով, ասես հին օրերից մի հին հեքիաթ էր պատմում:

Ինչպես եղավ, մի օր այդ սիրուն մանուկը վազելով թիթեռնիկի հետևից, հեռացավ ջրաղացից, ընկավ մացառների մեջ, անցավ ձորակից ձորակ, կորցրեց ջրաղացի շավիղը ու գնաց, գնաց, հասավ մեծ ճանապարհին, նստեց եզերքին ու լաց եղավ:

Անցավ մի քարավան. մի ուղևոր տեսավ լացող մանուկին, խղճաց, վեր առավ և իր հետ տարավ:

Տարավ իր տունը, և որովհետև զավակ չուներ, որդեգրեց նրան:

Մանուկը մեծացավ, դարձավ մի շնորհալի երիտասարդ:

Ամենքը սիրում էին նրան և ուրախանում նրա վրա, բայց նա տխուր էր, միշտ տխուր:

Երբ երեկոները մենակ նստում էր իրենց շքեղ պատշգամբում, որի շուրջը բացվում էր պարտեզը՝ հովասուն ծառերով և կարկաչյուն շատրվաններով, նրա հոգին սլանում էր մի ուրիշ վայր, որ հեռավոր երազի պես մեկ երևում էր, մեկ չքանում…Երևում էր մի խեղճ ջրաղաց զմրուխտյա գետակի վրա, որ օր ու գիշեր մանկության պես սիրուն մի հին հեքիաթ էր պատմում, տեսնում էր երկու հարազատ դեմքեր՝ նստած կանաչ ուռենու տակ. մեկը մտքի մեջ ընկած չիբուխ է ծխում, մյուսը արցունքոտ աչքերով նայում է հեռուն:

-Ինչո՞ւ ես տխուր, իմ որդի, -ասում էր հարուստ հայրը նրան.-ի՞նչդ է պակաս, թե՞ սեր ունիս մի աղջկա, հայտնի՛ր, թե չէ, ի՞նչ կա…

Եվ խնջույք էր սարքել բարի հայրը որդուն ուրախացնելու համար. դահլիճները լուսավորված էին ջահերով. նազելի աղջիկները պատել էին երիտասարդի շուրջը, ասում ու ծիծաղում:

Երիտասարդը խնջույքի ժամանակ  աննկատ դուրս ելավ դահլիճներից, անհայտացավ խավարի մեջ ու էլ չվերադարձավ:

Նա գնաց, շրջեց, թափառեց շատ ու շատ տեղեր, հարցուփորձ արավ և մի օր վերջալույսի շողերի տակ տեսավ զմրուխտյա գետակի վրա մի խեղճ ջրաղաց: Տեսավ՝ ջրաղացին կռնակը տվել է մի հին խրճիթ, որի բուխարիկից մարմանդ ծուխ է ելնում:

Մոտեցավ խրճիթին, կամացուկ նայեց լուսամուտից ներս. նստել էր մի ալևոր մարդ և մտախոհ չիբուխ էր ծխում. մի երերուն պառավ ցամաքած ձեռքերով սեղան էր փռում:

Երբ նրանք հացի նստան, պառավը վերցրեց մի կտոր հաց ու ասավ.

-Այս էլ որդուս բաժինը:

-Ա~յ կնիկ, այս քանի տարի է, միշտ էլ որդուս բաժինն ես պահում ու առավոտ անծանոթ անցորդներին տալիս… Հե~յ, մեր որդին էլ չի գա:

-Ա~յ մարդ, աստված գիտե՝ մեր որդին հիմի ում պատի տակ կուչ է եկել. ուրիշի մոր ձեռքին է նայում, կարելի է այն մոր տղան էլ հեռու տեղ է, ու ես նրան իմ որդու բաժինն եմ տալիս. ի՜նչ իմանաս, կարելի է նա էլ իմ որդուն իր բաժինն է տալիս…

Այդ միջոցին ներս ընկավ որդին, գրկեց մորն ու հորը, համբուրեց և լաց եղավ:

-Ա~ ա~ , մեր որդին,-բացականչեցին ծերունիները և գրկների մեջ առան իրենց կորած, կարոտած որդուն և լաց եղան:

Օջախի մեջ կարմիր կրակը ուրախ-ուրախ թևին է տալիս, պայծառ ու տաք ժպիտով լցնում երջանիկ խրճիթը:

Ջրաղացը անուշ-անուշ մտմտալով, մանուկ օրերից մի հեքիաթ էր պատմում՝ մանկության պես սիրուն, մանկության պես ոսկի…

  • Պատմվածքում կանաչով նշված բառերը բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:

Զմրուխտյա-կանաչ

Ջրաղաց-ջրով աշխատող աղաց

չիբուխ-ծխամոր

մացառ-փշոտ

քարավան-Ուխտերի խումբ

հովասուն-զովաշունչ

բուխարիկ-վառարան

թևին տալ-բոցկլտալ

  • Պատմվածքում  կապույտով նշված բառերի հոմանիշները գրի՛ր:

մանուկ-երեխա

սոսափում-խշխշալ

շավիղ-ուղի

եզերքին-սահման

ուղևոր-ուղեգնաց

շնորհալի-Տաղանդավոր

շքեղ-ճաշակավոր

նազելի-հարգելի

աննկատ-անհետ

անհայտացավ-կորավ

վերջալույս-մայրամուտ

խրճիթ-տուն

ալևոր-սպիտակ մազերով մարդ

առավոտ-արշալույս

Русский Язык

СНЕЖНАЯ КОРОЛЕВА

Жил-был тролль, злой-презлой. Он смастерил такое зеркало, в котором всё доброе и прекрасное уменьшалось, а всё плохое так и выпирало, делалось ещё хуже. Лучшие из людей выглядели в нём уродами.

Однажды зеркало разбилось и разлетелось на миллионы осколков. Некоторые осколки попадали людям в глаза. Человек с таким осколком в глазу начинал видеть все шиворот-навыворот или замечать в каждой вещи только плохое. Некоторым людям осколки попадали прямо в сердце, и это было страшнее всего: сердце становилось как кусок льда.

В большом городе жили двое бедных детей, которые не были братом и сестрой, но любили друг друга, как брат и сестра. Звали их Кай и Герда. Они очень любили ходить друг к другу в гости и слушать сказки бабушки.

Наступила зима, на дворе летал снежок.

— Это роятся белые пчелки! — говорила старая бабушка.

— А у них тоже есть королева? — спрашивал мальчик. Он знал, что у настоящих пчел есть такая.

— Есть! — отвечала бабушка. – Часто по ночам пролетает она по городским улицам и заглядывает в окошки, вот оттого-то и покрываются они морозными узорами, словно цветами.

Как-то раз Кай и Герда сидели и рассматривали книжку с картинками. И вдруг Кай вскрикнул:

— Ай! Меня кольнуло прямо в сердце, и что-то попало в глаз!

Он часто-часто моргал, но в глазу как будто ничего не было.

— Должно быть, выскочило, — сказал он.

Но это было не так. Это были как раз осколки того самого зеркала, о котором мы говорили вначале.

Бедняжка Кай! Теперь его сердце должно было стать как кусок льда. Боль прошла, но осколки остались.

— О чем ты плачешь? — спросил он Герду. — Мне совсем не больно! Фу, какая ты некрасивая! — вдруг крикнул он. — Какие гадкие розы! Не лучше ящиков, в которых торчат.

И он пнул ящик ногою и сорвал розы.

— Кай, что ты делаешь! — закричала Герда, а он, видя её испуг, сорвал еще одну розу и убежал от милой маленькой Герды.

Принесёт ли теперь ему Герда книжку с картинками, он скажет, что эти картинки хороши только для малышей; расскажет ли что-нибудь старая бабушка — придерётся к её словам. А то и начнёт передразнивать её походку, надевать её очки, говорить её голосом. Скоро Кай научился передразнивать и всех соседей.

А причиной всему были осколки, что попали ему в глаз и в сердце. Потому-то он и передразнивал даже милую маленькую Герду, а ведь она любила его всем сердцем.

2. ПОСЛЕТЕКСТОВЫЕ ВОПРОСЫ И ЗАДАНИЯ

2.1. Ответьте на вопросы:

  1. Какими свойствами обладало зеркало тролля?
    Он смастерил такое зеркало, в котором всё доброе и прекрасное уменьшалось, а всё плохое так и выпирало, делалось ещё хуже. Лучшие из людей выглядели в нём уродами.
  2. Что произошло после того, как зеркало разбилось?
    Однажды зеркало разбилось и разлетелось на миллионы осколков. Некоторые осколки попадали людям в глаза. Человек с таким осколком в глазу начинал видеть все шиворот-навыворот или замечать в каждой вещи только плохое. Некоторым людям осколки попадали прямо в сердце, и это было страшнее всего: сердце становилось как кусок льда.
  3. Как изменилось отношение Кая к окружающим и к Герде? Почему?
    А причиной всему были осколки, что попали ему в глаз и в сердце. Потому-то он и передразнивал даже милую маленькую Герду, а ведь она любила его всем сердцем.

2.2. Поставьте слова в скобках в правильную форму (кому? чему?).

  1. Лейла дала словарь мужу.
  2. Сестра купила тетради брату.
  3. Антон помог бабушке.
  4. Карина подарила цветы маме.
  5. Андрей позвонил по телефону дедушке.
  6. Левон пишет письмо подруге.
  7. Преподаватель показал диктант студенту.
  8. Школьники рассказали тексты учителю.
  9. Мать читала детскую книгу сыну .
  10. Отец рассказал сказку дочке.
  11. Дети купили часы отецу.
  12. Самвел вернул машину дяде.
  13. Мужчина задал вопрос девушке.
  14. Учитель объяснил задачу мальчику.
  15. Девушка смотрела в окно и улыбалась солнцу.
  16. По небу плыли облака.

Русский язык

Моё хобби

Бисерплетение – моё новое хобби. Вот уже месяц как я нашла новое развлечение. Получаю от него массу удовольставия . Всё началось с втого, что мама мне купила этот набор в подарок . Я могу часами сидеть и плести красивые браслеты и цепочки. Мне даже удалос продать один комплект. Да – да нашлись люди, кому очень пошлись по душе мои работы. Но, нет я не думаю, что в будущем это занятие перерастёт в профессию.